Πεποιθήσεις: Ο Καθοριστικός τους Ρόλος στη Σκέψη και τη Συμπεριφορά

Οι πεποιθήσεις μας είναι οι βαθιά ριζωμένες αλήθειες, τα προσωπικά πιστεύω που διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε τον κόσμο γύρω μας. Προέρχονται από τις εμπειρίες μας, τις αξίες μας, την παιδεία, την πολιτιστική μας κληρονομιά, την ανατροφή μας και πολλούς άλλους παράγοντες. Αυτές οι πεποιθήσεις επηρεάζουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και ενεργούμε, καθορίζοντας σε σημαντικό βαθμό την πορεία της ζωής μας.

Πώς οι Πεποιθήσεις Καθορίζουν την Σκέψη;

Οι πεποιθήσεις λειτουργούν ως φίλτρα μέσα από τα οποία αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Είτε είναι θετικές είτε αρνητικές, επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε τις εμπειρίες μας. Μια αρνητική πεποίθηση, για παράδειγμα, μπορεί να μας κάνει να επικεντρωνόμαστε στις αρνητικές πτυχές μιας κατάστασης, ενώ μια θετική πεποίθηση μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε τις ευκαιρίες που προκύπτουν από αυτήν.

Πώς οι Πεποιθήσεις Καθορίζουν την Συμπεριφορά;

Καθώς οι πεποιθήσεις μας καθορίζουν τον τρόπο που σκεφτόμαστε, αντίστοιχα επηρεάζουν επίσης και τη συμπεριφορά μας. Αυτό συμβαίνει επειδή οι πεποιθήσεις μας διαμορφώνουν τις προσδοκίες μας και τις αντιλήψεις μας για το τι είναι κατάλληλο ή αποδεκτό. Μια πεποίθηση ότι “η επιτυχία απαιτεί σκληρή δουλειά”, για παράδειγμα, μπορεί να μας ωθήσει να εργαστούμε πιο σκληρά και να επενδύσουμε περισσότερο χρόνο στις δουλειές μας.

Κάποιες φορές, οι πεποιθήσεις μας μπορεί να μας εμποδίζουν να μπούμε σε δράση. Αν πιστεύουμε για παράδειγμα ότι “δεν είμαστε αρκετά καλοί”, μπορεί να αποφύγουμε να δοκιμάσουμε κάτι καινούριο ή να αποφύγουμε να αναλάβουμε ρίσκα από τον φόβο της αποτυχίας ή να γινόμαστε αναβλητικοί.

Η Επίδραση των Πεποιθήσεων στην Ψυχική Υγεία

Στην Ψυχολογία η πεποίθηση είναι μια εσωτερική ψυχική κατάσταση (π.χ., ένα νοητικό μοντέλο) ή μια διάθεση που συχνά συνδέεται με μια συγκεκριμένη απάντηση που θα μπορούσε να είναι με τη μορφή μιας δήλωσης ή μιας ενέργειας (βλ., π.χ., Fishbein και Ajzen 1975). Κατά συνέπεια, οι πεποιθήσεις μας μπορούν να έχουν ισχυρή επίδραση στην ψυχική μας υγεία. Οι θετικές πεποιθήσεις μπορούν να αυξήσουν την αυτοεκτίμηση, την αισιοδοξία και την ικανότητα αντοχής στο στρες. Ενώ, οι αρνητικές πεποιθήσεις για τον εαυτό μας, τους άλλους ή τον κόσμο γενικά, μπορούν να προκαλέσουν δυσκολία στη διαχείριση των σχέσεων, στρες, ανησυχία και κατάθλιψη.

Η Δύναμη των Εποικοδομητικών Πεποιθήσεων

Αν και δεν μπορούμε πάντα να ελέγξουμε τις συνθήκες της ζωής μας, μπορούμε να ελέγξουμε τις πεποιθήσεις μας. Επιλέγοντας να αναπτύξουμε εποικοδομητικές πεποιθήσεις, μπορούμε να διαμορφώσουμε μια πιο θετική προοπτική και να επηρεάσουμε θετικά τη συμπεριφορά μας.

Για παράδειγμα, αντί να πιστεύουμε ότι “δεν είμαστε αρκετά καλοί”, μπορούμε να επιλέξουμε να πιστέψουμε ότι “είμαστε σε θέση να μάθουμε και να αναπτυχθούμε”. Αντί να πιστέψουμε ότι “ο κόσμος είναι εναντίον μας”, μπορούμε να επιλέξουμε να πιστέψουμε ότι “μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις και να βρούμε λύσεις”.

Η Αλλαγή των Πεποιθήσεων μας

Η αλλαγή των πεποιθήσεών μας δεν είναι πάντα εύκολη, αλλά είναι δυνατή. Απαιτεί αυτοσυνείδηση, ανοιχτόμυαλη σκέψη και προθυμία να αναθεωρήσουμε τις προηγούμενες απόψεις μας. Αυτό μπορεί να σημαίνει την εξέταση των βαθιά ριζωμένων πεποιθήσεων μας, την αναζήτηση νέων πληροφοριών ή την εργασία με έναν επαγγελματία της ψυχικής υγείας για να μάθουμε νέους τρόπους σκέψης.

Στο τέλος, οι πεποιθήσεις μας είναι αυτές που δίνουν σχήμα στην εμπειρία της ζωής και  του κόσμου μας. Επιλέγοντας να αναπτύξουμε θετικές και εποικοδομητικές πεποιθήσεις, μπορούμε να δημιουργήσουμε μια πιο θετική πραγματικότητα για τον εαυτό μας.